Meryem Günahsız mı Doğdu?

Zor sorular karmaşık cevaplar gerektirir. “Meryem günahsız mı doğdu?” sorusu ise zor bir soru değildir ve cevabı oldukça nettir: Hayır. Nokta. Kutsal Kitap bu konuda son derece açıktır: “Doğru kimse yok, tek kişi bile yok” (Rom. 3:10). Meryem de bundan muaf değildir. Pavlus daha sonra şunu ortaya koyar: “Günah bir insan aracılığıyla, ölüm de günah aracılığıyla dünyaya girdi. Böylece ölüm bütün insanlara yayıldı. Çünkü hepsi günah işledi” (Rom. 5:12).

Eğer yalnızca Kutsal Kitap’a bakacak olsaydık, bu makale burada sona ererdi. Ne var ki Roma Katolik Kilisesi, Kutsal Yazılar’ı nihai yetki olarak benimsemediğinden, verdiği yanıt kökten farklıdır.

Her yıl 8 Aralık’ta, Meryem’in günahsız doğuşu bayramı kutlanır. Bu vesileyle Roma Katolik Kilisesi, Meryem’in bizzat asli günahtan korunmuş olduğu inancını kabul eder. Bu görüş yüzyıllar boyunca Roma Katolik öğretisinin ve dinî uygulamalarının bir parçası olmuştur; ancak 1854 yılında Papa IX. Pius tarafından bir dogma olarak resmen ilan edilmiştir. Böylece Roma Katolik Kilisesi için bağlayıcı ve değiştirilemez bir inanç hâline gelmiştir. Bu dogmanın tam ifadesi, papalık bildirisi Ineffabilis Deus’ta şu şekilde yer alır:

Kutsal Bakire Meryem’in, rahme düştüğü ilk andan itibaren, her şeye gücü yeten Tanrı’nın özel bir lütfu ve ayrıcalığıyla ve insan soyunun Kurtarıcısı İsa Mesih’in erdemleri göz önünde bulundurularak, asli günahın her lekesinden korunmuş olduğu öğretisini beyan eder, ilan eder ve tanımlarız; bu öğreti Tanrı tarafından vahyedilmiştir ve bu nedenle bütün imanlılar tarafından kesin ve sürekli olarak inanılmalıdır.

Ne kadar iddialı ve kesin bir dille ilan edilmiş, tanımlanmış ve savunulmuş olsa da, Meryem’e ilişkin bu dogmayı Kutsal Kitap açısından kabul etmek zordur. Kutsal Kitap’ta bu inancı destekleyen en küçük bir ima bile yoktur. Tanrı’nın Sözü bu konuda en iyi ihtimalle sessizken, böyle bir görüş nasıl dogma düzeyine yükseltilebilir?

Roma Katolik teolojisinin, Meryem’in lekesiz doğuşu öğretisini Kutsal Yazılar’la ilişkilendirmeye çalışırken nasıl bir yol izlediğini dinlemek her zaman ilginçtir. Bu bağlamda önemli bir örnek, Papa Franciscus’un 8 Aralık 2016’da yaptığı konuşmadır. Bu konuşmada Papa, İsa’nın “yetişkin ve güçlü biri olarak” gelmediğini, aksine “günah hariç her bakımdan bize benzeyen” biri olarak “insan olma yolculuğunu izlemeyi seçtiğini” savunur. Bu nedenle “tek günahsız ve lekesiz olarak yaratılmış olan Meryem’i seçti” der. Ayrıca meleğin Meryem’e hitap ederken onu “lütufla dolu” olarak adlandırdığını ve bunun Meryem’in içinde “en başından beri günaha yer olmadığını” gösterdiğini ileri sürer. Ardından şöyle der: “Ona yöneldiğimizde biz de bu güzelliği görürüz; onu ‘lütufla dolu’ diye çağırırız, içinde kötülüğün gölgesi bile yoktur.”

Papa’nın atıfta bulunduğu Kutsal Kitap metni Luka 1:28’dir; burada melek Cebrail Meryem’e “lütuf bulan” biri olarak hitap eder (Bünyamin Candemir Çevirisi). Dördüncü yüzyılın sonlarına ait Latince Kutsal Kitap çevirisi Vulgata, bu ifadeyi “gratia plena” (“lütufla dolu”) şeklinde çevirmiştir; bu da, Meryem’in lütfun doluluğunu kendi içinde taşıdığı gibi yanlış anlamalara kapı aralamıştır. Bu çeviri, Meryem’in lütufla dolu olduğu, dolayısıyla asli günahtan etkilenmemiş bir şekilde doğduğu sonucuna varmak için kullanılagelmiştir.

Ancak metinde Meryem’in “lütufla dolu” olduğu ve bu nedenle “günahtan yoksun” olduğu yönünde hiçbir ima yoktur. “Lütuf bulmuş” olmak, onun da bizim gibi Tanrı’nın lütfuna layık olmayan bir alıcı olduğunu gösterir. Bu durum, Meryem’in Tanrı’yı “Kurtarıcım” diye adlandırmasıyla daha da pekişir (Lu. 1:47); bu da onun kendisini, tüm insanlık gibi Tanrı’nın kurtarışına muhtaç biri olarak gördüğünü gösterir. Meryem’de, Tanrı’nın ilahi lütfundan ve O’nun kendisiyle birlikte olmasından bağımsız, kendisine ait doğuştan bir lütuf yoktur.

Bu nedenle, Meryem’in lekesiz doğuşu öğretisinin, metnin hatalı bir çevirisine dayandığı ve bunun da insan ve kurtuluş öğretisi alanlarına zarar veren, Kutsal Kitap’ın Müjdesi’nin temel öğretilerini sarsan savunulamaz bir doktrine yol açtığı görülmektedir. Kutsal Yazılar’ın açık öğretisi şudur: “herkes günah işledi ve Tanrı’nın yüceliğinden yoksun kaldı” (Rom. 3:23). Hiç kimse için özel bir koşul söz konusu değildir. Meryem günahtan “muhafaza edilerek” kurtulmamıştır. O da diğer insanlar gibi bir günahkârdı ve Adem’in günahını miras almış düşmüş insanlığın bir parçası olduğu için, günahının kefareti Oğul tarafından ödenmiştir. İsa, Adem’in günahlı soyunu -Meryem dâhil- kurtarmak için günahsız doğan yeni Adem’dir.

Roma Katolik Kilisesi’nin Meryem’in lekesiz doğuşu öğretisine sıkı sıkıya bağlı kalması, imanını Kutsal Kitap’ın öğretisine dayandırmak isteyenler için ciddi bir soru işareti oluşturmaya devam etmektedir. Özellikle karmaşık Meryem öğretisinde açıkça görüldüğü üzere, Roma Katolikliği yalnızca Kutsal Yazılar’a dayanmaz; aksine, dinî uygulama ve geleneklerin Kutsal Kitap’ın üstünde -hatta ona aykırı şekilde- son sözü söyleyebildiği bir yörüngede ilerler.

Bu makale orijinal olarak Ligonier Hizmetleri blogunda yayınlanmıştır.

açar ve ikizlerin doğumuyla sonuçlanır. Bu doğumda, Perez’in Zerah’ın önüne geçmesiyle primogeniture (en büyük oğlun miras hakkı) ilkesi bir kez daha tersine döner. Daha sonra Yakup Yahuda’yı kutsayacak ve krallığın onun soyundan gelenlerle ilişkilendirileceğini söyleyecektir (Yar. 49:8-12). Bu kutsama yüzyıllar sonra Samuel’in zamanında görülmektedir (bkz. Mez. 78:67-72).